वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपालीको मृत्युदर चिन्ताजनक

काठमाडौं, २ जेठ । वैदेशिक रोजगारीमा जाने नेपाली कामदारहरूको मृत्यु दर चिन्ताजनक रूपमा बढिरहेको छ, जसले उनीहरूका परिवारहरूमा गहिरो सामाजिक र आर्थिक असर पारिरहेको छ। 

आर्थिक वर्ष २०८० / ०८१  मा १,३४६ नेपाली कामदारहरूले वैदेशिक रोजगारीमा ज्यान गुमाएका छन्। 

मृत्युका प्रमुख कारणहरूमा : 

- रोग र बिरामी : ३२१ जना
- हृदयघात : १९९ जना
- आत्महत्या : १९२ जना
- सडक दुर्घटना : १५७ जना
- कार्यस्थल दुर्घटना : ४६ जना

पछिल्ला तीन वर्षमा ३,८८७ नेपाली कामदारहरूको मृत्यु भएको छ, जसमा २०८०/०८१ मा १,३४६, २०७९/०८० मा १,०३०, र २०७८/० ७९ मा १,४७९ जना रहेका छन्।

नेपाली कामदारहरूको मृत्युदर उच्च रहेका देशहरूमा : 

- मलेसिया : २७.९६%
- साउदी अरेबिया : २६.३६%
- संयुक्त अरब इमिरेट्स : १७.९८%
- कतार : १७.२३%
 
साउदी अरेबिया र कतारमा नेपाली कामदारहरू जोखिमपूर्ण अवस्थाहरूमा काम गरिरहेका छन्। धेरैजसो मृत्युहरूलाई "प्राकृतिक कारण" भनेर वर्गीकृत गरिन्छ, जसले परिवारहरूलाई क्षतिपूर्ति प्राप्त गर्न कठिन बनाउँछ। मानव अधिकार समूहहरूले यस्तो वर्गीकरणको आलोचना गर्दै पारदर्शिता र जवाफदेहिताको अभाव भएको बताउँदै आएका छन् ।

वैध श्रम अनुमति लिएर विदेश गएका कामदारहरूको मृत्यु भएमा, वैदेशिक रोजगार बोर्डले परिवारलाई रु.७ लाख क्षतिपूर्ति प्रदान गर्छ। २०८०/०८१ मा बोर्डले मृतक कामदारहरूको परिवारलाई कुल रु.६९ करोड ९९ लाख क्षतिपूर्ति वितरण गरेको थियो ।

मध्यपूर्व र मलेसियामा काम गर्ने नेपाली कामदारहरूमा आत्महत्या दर उच्च छ। आत्महत्या गर्नेहरूमा आर्थिक दबाब, शोषण र मानसिक स्वास्थ्य समस्याहरू प्रमुख कारण छन् । सन् २००८ देखि २०२४ सम्म १,१०० भन्दा बढी नेपाली कामदारहरूले आत्महत्या गरेका थिए । मृत्यु भएका कामदारहरूको परिवारहरू आर्थिक र मानसिक रूपमा गम्भीर समस्यामा परेका छन्। नेपाल सरकारले गन्तव्य देशहरूसँग पारदर्शी र सुरक्षित श्रम सम्झौता तुरुन्त गर्नु अत्यन्त अपरिहार्य बनेको छ ।

कामदारहरूको मानसिक स्वास्थ्यका लागि परामर्श र सहयोग कार्यक्रमहरू सञ्चालन गर्नु पर्दछ । मृतक कामदारहरूको परिवारलाई क्षतिपूर्ति प्राप्त गर्ने प्रक्रिया सहज र छिटो बनाइनु पर्दछ । गन्तव्य देशहरूमा कामदारहरूको सुरक्षा सुनिश्चित गर्न निगरानी संयन्त्रहरू स्थापना गर्नु जरुरी देखिन्छ ।